Ze kwam er zonder verwachtingen binnen en vertrok tien jaar later met een andere blik op de wereld. Voor Jana* werd Oudezijds 100 een plek die haar veranderde.
Door Joel
Jana kende de Wallen nauwelijks toen iemand haar tipte om bij Oudezijds 100 te kijken. Haar eerste indruk was dubbel. “Als je binnenkomt, voel je rust. Maar buiten dacht ik echt: waar ben ik beland? Veel toerisme, prostituees, enzovoort. Dat was gewoon niet mijn wereld.” Toch bleef ze. Juist omdat binnen iets anders gebeurde dan buiten.
Ze is opgegroeid in Duitsland, maar Jana woonde al wel een aantal jaar in Amsterdam voordat ze in de woongemeenschap terechtkwam met haar dochter. Ze ziet, al was dat niet meteen, ook voordeel van opvoeden in de drukke stad.
“Veel kinderen komen uit dorpen en verliezen zich in de stad. Mijn dochter ziet hier alles wat er gebeurt. Ze groeit niet naïef op. Ze ziet goede en slechte kanten van het leven.”
De veiligheid van haar dochter was geen directe zorg. Wel wilde ze haar dochter goed voorbereiden. “Het leven is niet alleen maar rooskleurig. Mijn dochter was altijd mijn prioriteit. Ik wilde haar sterker maken. Dat ze voor zichzelf kan opkomen.” De gemeenschap hielp haar daarin. “Die gesprekken hier, hebben mij echt geholpen. Ook als ik twijfelde of ik het wel goed deed als moeder.”
Een plek om voor te vechten
Na een paar jaar wonen, maakte ze een moeilijke periode mee binnen de gemeenschap. Dat moment bleef hangen. “Het was een zware fase. Maar we zeiden: dit is een thuis voor ons, en voor veel anderen. We willen Oudezijds 100 niet verliezen. Die plek moet blijven bestaan.” Ze benadrukt dat het nooit om haar alleen ging. “Het ging niet om wat ik deed, maar wat wij deden. Samen. Om de plek te dragen. Het is hier uniek. Mensen komen samen. Zoals in een familie. Je hebt ruzie, je hebt onenigheid, maar dat hoort erbij. Uiteindelijk blijf je met elkaar.”
Verbondenheid die blijft
In tien jaar ontstonden hechte vriendschappen. Met Miriam* bijvoorbeeld. “Wij hebben echt een band opgebouwd. We gingen samen op vakantie en maakten veel mee. Onze kinderen groeiden samen op, die zijn een soort broer en zus voor elkaar.”
De rol voor Miriam veranderde binnen de gemeenschap, ze werd maatschappelijk werker. “Ze kreeg een andere rol, maar dat veranderde niets in hoe ik naar haar keek. De moeilijke tijden die we hier hebben doorstaan, heeft onze band zo sterk gemaakt. Uiteindelijk zijn we alle twee vechters. Als Miriam en ik elkaar zien, is het alsof tijd niet bestaat.”
Veranderd door de plek
Inmiddels heeft Jana een eigen woning buiten de gemeenschap. Sinds haar vertrek mist ze vooral het dagelijkse contact met al die verschillende karakters. “Dat je ’s avonds even naar beneden kan lopen, dat er altijd mensen zijn, die gesprekken, die gezelligheid. Maar ook dat je er voor elkaar bent als het minder gaat.” Een specifieke herinnering aanwijzen lukt haar niet. “Het is niet één moment. Alles hangt samen. Alles wat je hier meemaakt, vormt je.”
De grootste verandering zit volgens haar in hoe ze naar mensen kijkt. “Ik oordeel minder dan voorheen. Het maakt me niet uit hoe iemand eruitziet of waar iemand vandaan komt. Voor mij is een mens gewoon een mens.” Ze merkt dat in haar gedrag. “Vroeger liep je misschien sneller langs iemand heen. Nu niet meer. Ik praat met mensen, ook met daklozen die ik ken. Ik vraag wat ze nodig hebben. En het maakt me niet uit wat anderen daarvan vinden.” Die houding geeft ze door aan haar dochter. “Een simpele goeiemorgen kan iemands dag veranderen. Dat probeer ik haar ook mee te geven.”
Vooruitkijken
Jana staat aan het begin van een nieuwe fase. Haar dochter gaat naar de middelbare school. “Dat vind ik spannend. Maar ze is open en sociaal. Dat heeft ze hier geleerd.” Zelf wil ze verder bouwen. “Ik wil gelukkig zijn. Groeien in mijn werk. En tegelijkertijd blijven kijken wat ik voor andere mensen kan betekenen.”
*Omwille van de privacy van haar dochter gebruiken we in dit verhaal fictieve namen.
